Wie een paar jaar geleden in Brasov is geweest, zal de stad vrijwel niet meer herkennen. Alles gaat hier in een razend tempo.

Gebruikte men een paar jaar geleden de oude roemeense lei, in 2004 werd deze gerevalueerd. 10.000 oude Lei is nu een nieuwe Leu (enkelvoud). Het papiergeld werd langzaam gewisseld, waardoor nog lange tijd ook de oude Lei in omloop bleef. Het verschil in oude en nieuwe prijzen is op papier duidelijk. Als je 2.000 lei moet betalen voor een internetcafe, kan iedereen begrijpen dat het om oude eenheden gaat. Maar in de spreektaal is het lastiger. Iemand vroeg mij om 150 Lei voor bier, omrekend 50 Euro. Ongekend. Ik liet hem een briefje van 10 Lei zien, en toen zei hij dat hij nog 50 Lei extra nodig had. Ik begreep er niets van, totdat bleek dat de Roemenen nog steeds de oude munteenheid gebruiken in de spreektaal. Maar omdat ze al lang aan die 1000-tallen gewend waren, is het woord duizend uit de spreektaal verdwenen. Hij wilde dus 150 duizend oude Lei, en bedoelde daarmee 15 nieuwe Lei. Het zal nog wel even duren voordat Roemenie de euro invoert, maar grote bedragen worden nu al in Euro uitgedrukt. Een tweedehands auto kopen? '3500 euro, prijs onderhandelbaar'.

In de buitenwijken van Brasov ziet alles er nog ouderwets uit. Sovjet-stijl hoge flatgebouwen in grauwe tinten. Mijn host Cristina woont met haar ouders in zo'n flat. Maar als je eenmaal de deur van hun appartement opent, kom je in een heel andere wereld. Alles modern, mooi afgewerkt, mooier dan in de meeste Nederlandse nieuwbouwhuizen. Internet op 4 hoog. Toch is de cultuur nog niet aangepast aan het comfort thuis. Mensen gaan wel bij elkaar op bezoek, maar zullen niet vaak thuis blijven. Ze wandelen veel door de stad of gaan een dagje de bergen in om te wandelen of te skien. Die bergen zijn niet ver weg. De kortste weg tussen het huis van Cristina en het stadscentrum is enkel klimmen en dalen. Maar dan ben je er ook ongeveer even snel als wanneer je de bus om de berg neemt.

Op een andere berg staat in grote Hollywood letters het woord BRASOV. Het geeft het zelfbewustzijn en de snelle ontwikkeling van Brasov weer. In het centrum van de stad zijn heel veel huizen al gerestaureerd. Ze zijn onvergelijkbaar met gebouwen die nog op restauratie wachten. Ik vraag me af of we in Nederland nog de moed zouden hebben die gebouwen te restaureren. Ik denk dat wij alles plat zouden gooien om iets nieuws te bouwen. Niet hier, en daardoor voel je in de stad dat alles leeft. De gebouwen stralen uit dat ze vanalles hebben meegemaakt. En met hen, de bewoners. Duidelijk herkenbaar zijn de invloeden van Oostenrijk-Hongarije en de dictatoriale communistische periode voor de omwenteling.

Oostenrijk-Hongarije
Nog steeds leven in Roemenie groepen die Hongaars of Duits spreken. In Brasov zijn voor alle drie de talen aparte scholen waarin in de eigen taal les gegeven wordt. Ik ben er altijd vanuit gegaan dat de hongaren aan de grens met hongarije zouden wonen. Toch zijn ze overal aanwezig. Op het nieuws wordt gesproken over een regio in het centrum van Hongarije waar de Hongaarse bevolking autonomie wil. Dit is geen klein groepje met een grote mond, want ze zijn in de hele regio huis aan huis met handtekeningenlijsten langs gegaan, en meer dan de helft van de bevolking heeft getekend. Dat is pas een vorm van burger referendum! De president van Roemenie is niet blij met de actie. Veel Hongaren, ook in Roemenie, verlangen nog steeds naar het grote Hongaarse rijk van vroeger. Dat verlangen vraagt veel van de Roemenen.

Gisteravond ging ik met mijn host Cristina naar een concert van haar favoriete Roemeense band. Ook hier werden grappen over de hongaren gemaakt. 'Er zijn nog steeds mensen die naar hun Transsylvanie verlangen,' zongen ze, en het publiek zong mee. De tekst ging over Roemenen, maar de kracht zat hem in de ondertoon van de Hongaarse wensen.

In de trein naar Brasov sprak ik met Paul, een jongen met Duitstalige moeder en Roemeense vader. Als hij iets niet in het Engels kon uitleggen, ging hij automatisch over op het Duits. Zijn grootouders waren ook Duits, en hij was er veel. Hij ging naar de Duitstalige school in Brasov, maar is twee jaar geleden naar een Roemeenstalige school gegaan. Hierdoor spreekt hij nu beide talen vloeiend.